Independece day

INDEPENDECE DAY. LISBOA. Hoxe, 1 de decembro, é o día que se conmemora a independencia portuguesa.

Aínda que a coroa de Portugal xa conformou un estado independente da de Castela desde 1143, esta sempre aproveitou as inestabilidades políticas dos veciños para intentar algunha que outra ‘OPA hostil’. Os dous intentos máis soados tiveron, nun primeiro caso, forma de guerra (que rematou en 1385 coa batalla de Aljubarrota) e, no segundo caso, tras 59 anos de anexión institucional, nunha revolta popular en 1640 que é a data nacional para celebrar a independencia.

Ben e certo que vivimos en tempos onde o concepto de ‘soberanía nacional’ non ten a capacidade construtiva de outro tempo. O proceso de mundialización económica  ten deixado aos estados cunha forte incapacidade para enfrontarse a capacidade de presión de transnacionais e oligopolios, por outra banda, os procesos de integración rexional -no caso de Europa-  suprimiron  instrumentos básicos para definir unha política financeira propia como a moeda ou o banco central ‘nacional’.

Tamén, non é menos certo, que unha boa parte de historia negra de Espanha e de Portugal corren parellas: imperialismo transoceánico, época escura dominada pola inquisición, decadencia política -cuns monarcas caprichosos- seguida de decadencia moral (o 98 portugués adiantase oito anos e  ten aos británicos como protagonistas), colonialismo decadente e ditadura fascista.

Aínda así, ocorréseme múltiples motivos para celebrar a data. A existencia de un estado que preserva a supervivencia política do noso universo cultural e idiomático. A forza dos valores da liberdade sustentados na presenza do único modelo republicano na península e nos valores da Revolución de abril. A existencia de un ‘refuxio’ seguro no caso que veñan mal dadas no noso estado (de cousas) que chamamos Espanha.

As circunstancias nas que os antigos reinos medievais peninsulares foron dando paso a estados modernos, e posteriormente ao proceso de construción nacional institucional no transito ao capitalismo contemporáneo foron determinantes para que hoxe existan unhas nacións con estado e outras sen el, pero á marxe de ese ‘azar’ histórico, cabería preguntarse, tal como o facía o cativo ao seu avó na ilustración de Castelao: “E  os  da banda d'alá [do Miño] son máis estranxeiros  que  os de Madrí?”. A resposta: decididamente, non.

No marco dos actuais procesos de construción inter-cultural e poli-identidatitarias que ten permitido construír empatías colectivas entre realidades moi distantes, lamentablemente desde a Espanha oficial (e hexemónica)  non se ten aproveitado nin tan sequera, xa non para crear empatía con outras realidades próximas (Portugal ou Francia), senón que nin para facer o máis mínimo esforzo por intentar entender as identidades nacionais de cidadáns e cidadás que conviven no seu mesmo territorio administrativo.

Quizais por iso en días como hoxe, nunha maña soleada e preciosa en Lisboa, algún non nos costa nada sentirnos portugueses e pola contra cada día se nos fai mais costa arriba sentirnos españois.

Liberdade de expresión

LIBRE EXPRESIÓN ATA PARA O INIMIGO. Hai unha parte da esquerda galega, que ao igual que a dereita española, leva mal o da liberdade de expresión (un dos dereitos humanos fundamentais).

Ven isto a raíz do tratamento que algún medio concreto fai de EnMarea, como xa no seu día fixo de AGE.

Catro apuntes:

1. A liña editorial de La Voz é a liña editorial do adversario das forzas do cambio. Iso o sabe calquera galego e galega sen necesidade de ter ningún grado de politoloxía comparada. Os que len ese xornal sexan de esquerda ou de dereita, independentistas ou unionistas, frikis ou intelectuais son coñecedores de esta circunstancia. Polo tanto a súa influencia, sendo importante, é limitada.

2. A existencia de xornais como La Voz veñen a poñer de releve o baixo nivel xornalístico que existe no noso país, non moi diferente, por outra banda, que o nivel empresarial, político, académico, etc. Diante desa fabrica de tendenciosidade, e partindo da liberdade de expresión, podes mercalo ou non, podes ir aos seus sarillos ou non, podes chamarlle La Coz e quedarse tan a gusto, pero vas ter que convivir coa súa existencia e as súas opinións. A non ser que defendas que se pechen medios de comunicación por non pensar igual que un.

3. Outra cousas distinta sería a necesaria regulamentación da información para que entre outras cousas non tiveran subvencións públicas e publicidade oficial condicionadora (da igual o faga Feijoo en Galicia ou Lores en Pontevedra). Por non falar dos ridículos intentos gobernamentais dos efémeros gobernos de progreso intentando crear medios afíns e que xa sabemos como acabaron.

4. Por último, as contradicións que ten EnMarea, ao igual que as que tivo AGE no seu momento, se poden dimensionar máis ou menos, pódense caricaturizar ata o esperpento pero existen, non as inventa un medio, e debe ser a propia organización quen as resolva. Trátase de organizacións públicas -non clubs privativos das súas elites- e como tal debe estar expostas á crítica pública. E mellor se o fai como ata agora co concurso democrático de todas.

1985

Lenine 1985

LENIN E A PERESTROIKA. As xornadas que o CES de Coimbra está a celebrar sobre o centenario da revolución rusa teñen un rigor ponencial e unha calidade científica impensable no noso país onde algo así so se fai con animo nostálxico ou apoloxeta. 

De entre as ponencias unha me marabillou, a do historiador José Neves pola súa creatividade e atrevemento.

Neves é vicepresidente da asociación de historiadores, un dos mellores coñecedores do movemento comunista e doutorouse coa tese "comunismo e nacionalismo en Portugal".

O 'atrevemento’, agora entenderedes do meu entusiasmo, foi un percorrido arredor das ideas de Lenin a partir do episodio político da Perestroika.

Á marxe da valoración que desta etapa histórica teña cada quen, a min hai tempo que me seduce, non os acontecementos en si ou como lamentablemente rematou o episodio, senón a súa capacidade de liberar enerxías atrapadas ou ser conector dunha corrente marxista non escolástica coa contemporaneidade.

Do texto teremos momento de falar, pois publicarémolo no Foro OBenComún.

Hoxe me interesa unha obra artística, onte relembrada, que explica gráficamente o entusiasmo que na sociedade soviética espertou o acontecemento nun primeiro momento. A obra 1985 de Pamela Kachurin é unha chamada a desempañar o vidro que o réxime botou sobre Lenin e volver a mirarlle aos ollos.

Intelixencia para defender a alegria

INTELIXENCIA PARA DEFENDER A ALEGRIA. Levábamos tanto tempo anunciando, as veces coa incredulidade da maioría,  que estabamos diante dun episodio de cambio constituínte, que cando este entrou na súa fase máis disrruptiva é normal que se instale unha certa sensación de vertixe.

Ben é certo que existe unha bipolarización social non desexable, ben é certo que se ten asentado no debate político unha dinámica perversa de confrontación innecesaria, ben é  certo que a capacidade de análise non é a que cabía esperar.  En todo caso as dúas primeiras características soamente son explicables na lóxica da fase da contenda na que estamos e as limitacións analíticas teñen que ver coa dinámica de superficialidade e dogmatismo xa habitual na esquerda.

Cando en xaneiro de 2012 saltaba polos aires o contenedor que durante dúas décadas viñera acubillando á esquerda galega, algúns dixemos que estábamos diante dunha crise non só metodolóxica senón, fundamentalmente, epistemolóxica e ontolóxica.

Uns meses antes, o 15M anunciara o inicio simbólico dun proceso constituínte no Estado e sinalara que as vellas estruturas e os vellos paradigmas sobre os que se sustentara a política estaban en cuestión. Daquela a min gustábame repetir que ‘a unidade sen renovación era pura melancolía’.

A finais de 2015, tras as eleccións xerais de decembro onde irromperon, como nunca o fixeran, as forzas do cambio sobre un primeiro e exitoso modelo de transversalidade política e nacional,  non houbo a capacidade para interpretar a importancia política que a saída de Rajoy da Moncloa tiña para o episodio de cambio que estábamos a vivir. A permanencia no PP no goberno precipitou unhas novas eleccións e diante do discurso voluntarista da unidade, algúns advertimos, unha vez máis, que a capacidade de ofrecer unha alternativa hexemónica desde a centralidade tiña moita máis importancia que calquera suma. O resultado é coñecido.

Agora, cando xa estamos inmersos no momento máis  álxido da contenda política dentro do episodio constituinte que nos tocou vivir non deberiamos  apostar todas as papeletas  da solución de todos os males ao talismán das unidades ideolóxicas ou identitarias.

Non serei eu quen lle quite ni un ápice de importancia ao factor unitario –sobre todo á máis que necesaria cooperación cidadá-,  pero con seguridade as forzas do cambio sairemos con maior ou menor éxito deste período en tanto en canto sexamos capaces de acertar na análise, deseñar un relato crible e posible, e entusiasmar arredor dun modelo político e social para a maioría social sabedores de que o esta en crise e o modelo democrático e non outras cousas.

As forzas do cambio, os seus dirixentes e activistas,  teñen a obrigación de estar a altura do momento fuxindo de simplificacións e fanatismos. Primeiro, gozando dun momento ilusionante que non todas as xeracións teñen a oportunidade de vivir. Segundo, defendendo a alegría, estendendo os motivos para soñar coas utopías. E terceiro, mantendo a obxectividade na interpretación do momento, o equilibrio na solución  das diversas encrucilladas e a capacidade de atopar a contradición principal que permita xerar unha axenda propositiva, á vez sedutora para as necesarias disidencias do ‘réxime’ e  atractiva para as maiorías que vaian consolidando o proceso democrático.

En boas mans

“É no concreto onde se atopa a xente e o amor, o abstracto é campo aboado para o cinismo e a demagoxia”

EN BOAS MANS. Hai días nos  que as decisión que tes que tomar de urxencia coinciden con outras xa reflexionadas. Unhas e outras obrigante a optar entre caer no nihilismo ou por reconfortarte na colaboración para a mellora da vida dos que te rodea.

Poucos días despois das eleccións municipais escribín un desafogo: “a marea que nunca existiu” [1] . Desde aquela, hai dous anos, moito teñen mudado as cousas. Dúas eleccións xerais e unha autonómicas, así como algunha sondaxe propia e estraña, coinciden en anotar o crecemento electoral de Marea Pontevedra.

Pero o máis importante non é iso, que aínda que parece unha tendencia asentada pode ser reversible. O que non parece reversible é a capacidade das xentes da Marea Pontevedra de sobrepoñerse as circunstancias máis adversas, xente brava e honesta disposta a manter o rumbo da crítica necesaria do corazón pero á vez da alternativa propositiva da cabeza. Xente que cre na verdadeira irmandade das comúns e non na falsa dicotomía dos intereses das tribos.

Durante estes tres anos que tiven a sorte de coordinar este grupo non parei de sorprenderme da súa xenerosidade. Soamente así se explica que semana tras semana, durante 36 meses un núcleo estable de máis de 20 persoas se xunte no debate democrático primeiro e na acción de rúa despois.

Hoxe toca deixar que sexa outra persoa quen coordine ao grupo. Ninguén se nos ocorre mellor que a nosa Peque para tal obxectivo. O seu reto é enorme pero de seguro que a tripulación desta embarcación arriba a bo porto.

O relevo foi natural, todas nos recoñecemos en Peque. Ela  non é nin da terceira nin da cuarta internacional a pesar de ser unha construtora dun mundo en común. Ela non é do nacionalismo ideolóxico nin do galeguismo morno a pesar de pertencer á estirpe dos conforman a  santa compaña da nación (que anunciaba o Alba de Gloria). Ela é o espírito da nova política, sen adxetivizacións. O que Marea Pontevedra quere ser.

Por iso onte todas, sen excepcións, a votamos para que asuma o timón, sabendo que vai ser mellor timonel que o anterior.

Eu sigo confiando nesta xente e ao pasar a testemuña o fago consciente de que é necesario. Que o mellor esta por vir e que quedamos nas mellores mans.

[1] http://www.xoanhermida.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=158:a-marea-que-nunca-existiu&catid=9:uncategorised&Itemid=464

Máis artigos

  1. "Que hay de lo mio"

Información adicional